kids-peak.nl

Sociaal Emotioneel Onderwijs in concreto

Sociaal Emotioneel Onderwijs draagt bij aan het welbevinden van de jeugd 
én hun maatschappelijk functioneren

Mentaal vermogen1 is de capaciteit om het eigen potentieel te ontwikkelen,
betrokken, pro­ductief en creatief te zijn, en met veerkracht problemen op te lossen.
Ontwikkeling van mentaal vermogen vergroot het gevoel van welbevinden en daarmee
de geestelijke gezondheid.


Mentaal vermogen van jongeren heeft vier componenten:

• Cognitief:           leervermogen, waarmee jongeren zich kunnen ontwikkelen tot nieuwsgierige 
                               en verstandige mensen.

• Emotioneel:       veerkracht, waarmee jongeren problemen onder ogen kunnen zien, 
kunnen oplossen, en daarvan leren.

• Sociaal:              sociale vaardigheden, waarmee jongeren met betrokkenheid relaties  
       kunnen aangaan en behouden.

• Gedragsmatig: handelingsbekwaamheid (agency), waarmee jongeren zelfstandig in het leven 
                              kunnen staan en hun leven vorm kunnen geven.

 

Het van belang te werken aan groei van mentaal vermogen en welbevinden bij jongeren.
Het zijn de volwassenen van de toekomst.
Hierbij vormen de
vaardigheden die jongeren nu ontwikkelen de basis voor het leren en functioneren in
de volwassenheid. Een goed ontwikkeld men­taal vermogen geeft hen
grotere kans op een goede sociale en
maatschappelijke positie in de volwas­senheid.

 

Wat levert mentaal vermogen op?

Voor individuele jongeren: o.a.     - betere schoolprestaties en betere relaties (verbon­denheid en 
                                                              betrokkenheid
), een betere fysieke gezondheid,
                                                              meer zelfvertrouwen,
beter in het reguleren van hun emoties
                                                              grotere ‘executieve vaardigheden’  
                                                           - vermindert het risico op psychische klachten en stoornissen 
                                                                        (
preventief en curatief effect).

Voor de samenleving:        - een goede geestelijke gezondheid leidt dikwijls tot maatschappelijk 
                                                  actiever participatie
(verbon­denheid en betrokkenheid) en
                                               - jongeren die maatschappelijk actief zijn, zijn dit meestal ook als ze  
             
                                     volwassen zijn.

Voor de economie:                         - minder lichame­lijke en psychische klachten en minder gebruik van de    
               
                                              gezondheidszorg en daardoor
minder zorgkosten.

                                                           - een lagere jeugdwerk­loosheid en minder uitkeringen.

                                                           - de mentale vaardigheden die jongeren ontwikkelen, 
                                                              vormen de basis voor het leren en functioneren in de volwassenheid
.


Mentaal vermogen is te beschouwen als een vorm van ‘mentaal kapitaal
Investeringen in mentaal kapitaal hebben een hoog rendement.


Sturing op gedrag, is sturen op gevolg          in plaats van 
                                         sturen op oorzaak               emotionele patronen

Passend onderwijs veronderstelt dat kinderen met gedragsproblemen zoveel mogelijk onderwijs in
de eigen buurt volgen en
scholen inzetten op het voorkomen en in de hand houden van die
gedragsproblemen
.

Onvoldoende effect van de aanpak van gedragsproblematieken geeft breed maatschappelijke negatieve
effecten op het
welbevinden en functioneren
van individuele jongeren,  ouders of  gezin,  leraren en
de samenleving en economie
raakt gefrustreerd.

Toegepaste methodieken in alle vormen van Primair en Voortgezet Onderwijs (PO en VO) zijn gericht op
interventies op gedrag
.
Voorbeelden van methodieken zijn: Kanjertraining, Rots & Water training, PBS Positive Behaviour Support.

Vanuit de psychologie is het aantoonbaar dat gedrag voor een groot deel wordt bepaald door
de emoties
die een persoon ervaart. Een emotie is een reactie van het zenuwstelsel\limbische systeem
op een prikkel, waarbij bijna tegelijkertijd een reactie volgt vanuit het hormoonstelsel.
Het limbisch systeem zorgt voor harmonie, maar is ook de zetel voor agressie, onrust, woede, angst,
seksuele belangstelling, opwinding en dergelijke.
Het limbisch systeem beïnvloedt verschillende centra,
gelegen in de hersenstam, die behoren tot het vegetatieve (autonome) zenuwstelsel.
Het uiteindelijke emotionele gevoel dat de mens ervaart en eventueel uit (=gedrag), is de resultante van
plussen en minnen in het
limbische systeem. Een prikkel wordt door iedereen individueel beleefd en
krijgt een
label op basis van een zoekproces in de hersenen, waarbij gezocht wordt naar "soortgelijke" situaties.
Dit label is
altijd gerelateerd aan overleven en (eigen) welzijn2.

Gedrag is alleen goed te sturen, als iemand zijn limbische systeem de baas is,
en emoties niet autonoom zijn gedrag bepalen. Hierui ontstaat de behoefte aan een
altijd overal direct toepasbare Sociaal Emotionele Zelfsturingmethode


Methodisch Sociaal Emotioneel Onderwijs=
         HeartSmarts klassikale programma + Veerkracht voor de leerkracht

HeartMath: een altijd overal direct eenvoudig toepasbare emotionele zelfsturingmethode
door middel van
hartcoherentie

Methodiek om het limbische systeem te beïnvloeden in de “label-fase” om een
autonome stressreactie tijdig te stoppen
.

Hartcoherentie is een bepaalde variatie in hartritme, zelf op te roepen door focus op het hart en
precieze ritmische ademhaling. In coherentie ontstaat een
psycho-fysiologisch optimum
:
een maximaal harmonieuze samenwerking tussen brein en fysiek:
maximale balans en corticale facilitatie
tegelijkertijd.
Effectief, wetenschappelijk bewezen, eenvoudig en vooral heel praktisch.

HeartSmarts is het Heartmath programma geheel ontwikkeld om kinderen en jong adolescenten
emotionele zelfsturing te leren toepassen.
Het programma is opgebouwd volgens een
vast protocol en met de inzet van een biofeedbacksysteem
.
Onafhankelijk van leeftijd, intelligentieniveau, sociale stoornis, geloofsovertuiging.

Een erkende complementaire interventie, geen cognitieve gedragstherapie of coping strategie, geen medische indicatie.

HeartSmarts klassikaal start, na een Coherentietraining van leerkrachten (Veerkracht voor de leerkracht),
met de klassikale training aan kinderen
.
De initiële training voorziet in 12 uur lesstof (over minimaal 6 weken)
voor het samen (onderlinge interactie en coaching)
maar wel
individueel leren van de Heartmath methode
.
De school krijgt aanvullend lesmateriaal zodat leerkrachten
coherentieoefeningen in het cognitieve lesprogramma
in kunnen bouwen en verdiepingsmodules
voor jaarlijkse verdieping.

Eenvoudig is individuele trainingsaandacht of -verdieping van individuele leerlingen toe te voegen zodat
elke leerling bij het verlaten van de basisschool de Sociaal Emotionele Zelfsturing
kan beheersen, een vaardigheid met waarde voor het hele leven.

Geheel in lijn met de beginselen van 'getrapte zorg', de inzet van scholen in preventie van gedragsproblemen en Veilige school.

 

Wat levert Heartmath Sociaal Emotionele Zelfsturing op?

Voor individuele jongeren:      - een verhoogd Mentaal Vermogen: de techniek geeft kracht,                                                                        welbevinden en zelfvertrouwen:
                                                             weten hoe je in elke situatie jouw emotionele reacties kan doorbreken en 
                                                             je balans en kalmte kan behouden of hervinden maakt “onoverwinnelijk”.
                                                           - profiteren van de
positieve effecten van hartcoherentie op
                                                                       hun
sociale vaardigheid, verhogen van cognitieve prestatieniveau en gezondheid.

Voor de school:     - Veilige leer- en leefomgeving, emotie bespreekbaar (niet meer ‘raar’) en te verwoorden, 
                                   - onontkoombare
verantwoordelijkheid voor eigen gedrag: geen excuses voor negatief of ongepast gedrag  
                                   -
hogere cognitieve scores
                                   -
minder vroegtijdige schoolverlaters

                                   - minder uitval leerkrachten

Voor de maatschappij:               - een
verhoogd Mentaal Vermogen van de jeugd



[1] Strategische Verkenningen Trimbos Instituut 2009

[2]  Smits & Beerends 2007, Reader Emoties, gedrag en stress